Montaż silnika do reduktora ślimakowego krok po kroku

Montaż silnika do reduktora ślimakowego wydaje się prostą czynnością: wsunąć wał silnika w otwór przekładni i skręcić kołnierze. W praktyce właśnie na tym etapie powstaje wiele usterek, które ujawniają się dopiero po tygodniach pracy – zatarty wał, którego nie da się wyjąć, uszkodzone łożyska po „dobijaniu” młotkiem, wycieki oleju czy hałas wynikający z niewspółosiowości.

W tym poradniku przechodzimy przez cały proces krok po kroku: od sprawdzenia, czy silnik i przekładnia do siebie pasują, przez przygotowanie wału i wpustu, samo łączenie, aż po montaż motoreduktora w maszynie i pierwsze uruchomienie. Opis dotyczy typowych przekładni ślimakowych z wejściem pod kołnierz silnika IEC, takich jak seria PM 030–150.

Wymiary i wartości podane w tekście są typowe dla silników w wykonaniu IEC. Przed montażem zawsze porównaj je z kartą katalogową konkretnego silnika i przekładni. Podłączenie elektryczne wykonuje osoba z uprawnieniami SEP.

Sprawdź, czy silnik pasuje do reduktora

Przekładnia ślimakowa z wejściem pod silnik jest wykonana dla określonej wielkości mechanicznej silnika i formy kołnierza. W oznaczeniu reduktora znajdziesz zwykle rozmiar przekładni, przełożenie, wielkość silnika i rodzaj kołnierza, np. „PM 063 1/40 71 B14”. Oznacza to przekładnię wielkości 063 o przełożeniu 1:40 przystosowaną do silnika wielkości 71 z kołnierzem B14.

Wielkość mechaniczna i średnica wału

Wielkość mechaniczna silnika (56, 63, 71, 80, 90, 100, 112, 132…) określa wysokość osi wału i jednocześnie typową średnicę czopa. Otwór wejściowy w ślimaku przekładni ma średnicę odpowiadającą wałowi silnika.

Tabela ma charakter orientacyjny – dokładne wymiary wału i wpustu podaje karta katalogowa silnika. Jeżeli wał silnika jest mniejszy niż otwór przekładni, stosuje się tuleję redukcyjną; zasady jej doboru opisuje poradnik o tulei redukcyjnej do reduktora.

Kołnierz B5 czy B14

Kołnierz B14 jest mniejszy i ma gwintowane otwory, w które wkręca się śruby od strony przekładni lub silnika. Kołnierz B5 jest większy, z otworami przelotowymi. Silnik B14 nie pasuje do przekładni z wejściem B5 i odwrotnie – różnią się średnicą zamka centrującego i rozstawem otworów. Różnice konstrukcyjne obu form montażu wyjaśnia artykuł o montażu silnika B3, B5 i B14.

Moc i przełożenie

Mechaniczne dopasowanie nie oznacza jeszcze poprawnego doboru. Moc silnika, przełożenie i współczynnik pracy muszą odpowiadać obciążeniu maszyny i dopuszczalnemu momentowi przekładni. Jeśli nie masz pewności co do doboru, przeczytaj najpierw poradnik jak dobrać reduktor do silnika elektrycznego.

Przygotowanie do montażu

Narzędzia i materiały

• klucze płaskie lub nasadowe do śrub kołnierza, najlepiej klucz dynamometryczny;
• pilnik iglak lub drobny papier ścierny do usunięcia zadziorów;
• czyste czyściwo i środek odtłuszczający;
• pasta montażowa zapobiegająca zatarciu lub smar do połączeń wpustowych;
• suwmiarka do sprawdzenia średnicy wału i otworu;
• uszczelniacz do połączeń gwintowych, jeśli przewiduje go dokumentacja.

Kontrola elementów

1. Zdejmij zabezpieczenie transportowe z wału silnika i oczyść czop ze środka antykorozyjnego.
2. Sprawdź, czy na wale, w rowku wpustowym i na krawędziach nie ma zadziorów ani wgnieceń. Nawet niewielki zadzior utrudni wsunięcie wału i może uszkodzić otwór w ślimaku.
3. Oczyść otwór wejściowy przekładni i powierzchnię przylgową kołnierza.
4. Sprawdź, czy wpust ma właściwą wysokość i nie wystaje ponad dopuszczalną wartość – zbyt wysoki wpust zablokuje się w rowku piasty ślimaka.
5. Zmierz średnicę wału i otworu. Pasowanie powinno pozwalać na wsunięcie wału ręką, z lekkim oporem.

Jeżeli silnik lub przekładnia były dłużej magazynowane, przed montażem warto przejść przez listę kontrolną z artykułu o magazynowaniu i pierwszym uruchomieniu silnika i reduktora.

Montaż silnika do reduktora ślimakowego krok po kroku

1. Ustaw przekładnię stabilnie. Najwygodniej pracować, gdy reduktor leży na stole otworem wejściowym do góry lub w bok, zabezpieczony przed przesunięciem.
2. Załóż wpust w rowek wału silnika. Powinien siedzieć pewnie, bez luzu bocznego.
3. Nałóż cienką warstwę pasty montażowej na wał i wpust. Zapobiega to korozji ciernej (tzw. frettingowi) i zatarciu wału w otworze, co później uniemożliwia demontaż bez zniszczenia elementów.
4. Ustaw silnik współosiowo z otworem przekładni i obróć wał tak, by wpust trafił w rowek piasty ślimaka. Jeżeli trudno trafić, obróć lekko wał wejściowy przekładni lub przewietrznik silnika.
5. Wsuń wał płynnie, bez uderzeń. Nie dobijaj silnika młotkiem i nie dociągaj go na siłę śrubami kołnierza – uderzenia przenoszą się na łożyska silnika i przekładni i mogą pozostawić odciski na bieżniach. Jeżeli wał nie wchodzi, wyjmij go i ponownie sprawdź zadziory, wpust i pasowanie.
6. Dopasuj kołnierz tak, by zamek centrujący wszedł w gniazdo, a powierzchnie przylgowe przylegały na całym obwodzie bez szczeliny.
7. Ustaw skrzynkę zaciskową silnika w wygodnym położeniu przed ostatecznym dokręceniem – później obrót silnika wymagałby ponownego rozkręcenia.
8. Dokręć śruby kołnierza na krzyż, stopniowo, w dwóch lub trzech przejściach, z momentem zalecanym w dokumentacji.
9. Sprawdź swobodę obrotu obracając przewietrznik silnika ręką. Napęd powinien obracać się płynnie, bez zacięć.

Montaż motoreduktora w maszynie

Przekładnia z wałem drążonym

Większość przekładni ślimakowych ma wyjście w postaci wału drążonego z rowkiem wpustowym, nasadzanego na wał maszyny. Wał maszyny powinien mieć tolerancję zgodną z dokumentacją przekładni i być pokryty pastą montażową. Przekładnię nasuwa się bez uderzeń, najlepiej przy użyciu śruby i podkładki wkręconej w czoło wału maszyny.

Ramię reakcyjne

Przekładnia nasadzana musi mieć podparcie przeciwdziałające obrotowi obudowy. Służy do tego ramię reakcyjne mocowane do obudowy reduktora i zaczepione o konstrukcję maszyny przez element elastyczny. Sztywne zamocowanie obudowy w kilku punktach przy nasadzeniu na wał maszyny prowadzi do naprężeń i przyspieszonego zużycia łożysk. Szczegóły opisuje artykuł o ramieniu reakcyjnym reduktora.

Wał zdawczy i mocowanie na łapach lub kołnierzu

Jeżeli napęd ma przekazywać moment przez sprzęgło, koło łańcuchowe lub koło pasowe, w wał drążony wkłada się wał zdawczy. Przekładnię mocuje się wtedy na łapach lub kołnierzu wyjściowym do sztywnej, płaskiej powierzchni. Element osadzony na wale zdawczym umieszczaj jak najbliżej obudowy, aby ograniczyć obciążenie promieniowe łożysk.

Pozycja montażowa i olej

Ilość oleju i położenie korków (wlewowego, spustowego, kontrolnego i odpowietrzającego) zależą od pozycji montażowej przekładni. Przy zmianie pozycji w stosunku do zamówionej sprawdź, czy poziom oleju jest właściwy i czy korek odpowietrzający znalazł się na górze. Zasady doboru i wymiany oleju opisuje poradnik o smarowaniu przekładni ślimakowej.

Lista kontrolna po montażu

Najczęstsze błędy przy montażu silnika do reduktora

• Dobijanie wału młotkiem – uszkadza łożyska silnika i przekładni; hałas pojawia się często dopiero po kilku tygodniach.
• Montaż „na sucho” – bez pasty montażowej wał może zapiec się w otworze ślimaka, co utrudnia każdą późniejszą wymianę silnika.
• Dociąganie silnika śrubami kołnierza zamiast wsunięcia wału – grozi wyłamaniem ucha kołnierza lub odkształceniem obudowy.
• Pominięcie kontroli oleju po zmianie pozycji montażowej.
• Sztywne mocowanie obudowy przekładni nasadzanej zamiast ramienia reakcyjnego.

Najczęstsze pytania

Czy do przekładni B14 mogę zamontować silnik B5?

Nie bezpośrednio. Kołnierze B5 i B14 różnią się średnicą, zamkiem centrującym i rozstawem otworów. Silnik musi mieć taką samą formę kołnierza i wielkość mechaniczną jak wejście przekładni.

Wał silnika nie wchodzi do przekładni. Co robić?

Wyjmij wał i sprawdź zadziory, wysokość wpustu oraz średnice. Usuń zadziory pilnikiem, nałóż pastę montażową i spróbuj ponownie. Nigdy nie dobijaj silnika młotkiem.

Czym smarować wał przed montażem?

Stosuje się pastę montażową przeciwdziałającą zatarciu i korozji ciernej. Chroni ona połączenie i ułatwia późniejszy demontaż.

Czy ramię reakcyjne jest zawsze potrzebne?

Jest potrzebne, gdy przekładnia jest nasadzona wałem drążonym na wał maszyny i nie ma innego podparcia obudowy. Przy mocowaniu na łapach lub kołnierzu z wałem zdawczym ramię nie jest stosowane.

Jak sprawdzić kierunek obrotów po montażu?

Krótko załącz silnik i obserwuj wał wyjściowy przekładni. Jeżeli kierunek jest niewłaściwy, osoba z uprawnieniami zamienia dwie fazy zasilania silnika trójfazowego.

Elementy potrzebne do montażu

W ofercie silniki24.pl są silniki trójfazowe kołnierzowe B14 dopasowane do wejść przekładni, np. silnik 0,37 kW 1400 obr/min wielkości 71 B14, a także przekładnie ślimakowe PM 063 z wejściem pod silniki 63–90 oraz tuleje redukcyjne do reduktorów.