Jak dobrać reduktor / przekładnię ślimakową do silnika elektrycznego? (praktyczny poradnik)

Reduktor (przekładnia) ślimakowy to jeden z najczęściej wybieranych sposobów na obniżenie prędkości obrotowej silnika i jednoczesne zwiększenie momentu obrotowego na wyjściu. W praktyce: silnik “lubi” pracować np. 1400 obr./min albo 2800 obr./min, a Twoja maszyna potrzebuje np. 40–80 obr./min i wysokiego momentu. Wtedy wchodzi reduktor przekładnia ślimakowa.

Ten poradnik prowadzi krok po kroku: jakie dane zebrać, jak policzyć przełożenie, jak oszacować moment, jak dobrać wielkość przekładni, montaż i wariant wykonania — bez lania wody.

1) Zacznij od 6 danych wejściowych (checklista doboru)

Zanim wybierzesz konkretny model, zbierz te informacje:

1. Jaka prędkość na wyjściu jest potrzebna? (obr./min na wale wyjściowym reduktora)

2. Jaki moment na wyjściu jest potrzebny? (Nm) lub chociaż: siła/obciążenie i promień (da się przeliczyć)

3. Jaka moc silnika? (kW)

4. Jakie obroty ma silnik? (najczęściej 1400 lub 2800 obr./min)

5. Sposób pracy i obciążenia: stałe czy zmienne, rozruch ciężki czy lekki, częste start/stop?

6. Montaż i geometria: kierunek wałów (typowy kąt 90°), pozycja montażu, typ mocowania do silnika (kołnierz, łapy), średnice wałów itp.

Jeżeli masz tylko część danych: zaczynamy od prędkości wyjściowej (przełożenie) i weryfikujemy moment.

2) Dobór przełożenia: najszybszy i najważniejszy krok

Przełożenie i w przekładni to w uproszczeniu stosunek prędkości wejściowej do wyjściowej.

Wzór:

• i = n₁ / n₂
  gdzie:

• n₁ — obroty silnika (wejście)

• n₂ — obroty potrzebne na wyjściu

Przykład:

• silnik 1400 obr./min

• chcesz 50 obr./min na wyjściu
  i = 1400 / 50 = 28
  Szukasz więc reduktora o przełożeniu około 1:30 (najbliższy typowy skok).

W praktyce wybiera się przełożenia “katalogowe”. W ofercie przekładni ślimakowych Silniki24 występują m.in. warianty przełożeń typu 1/10, 1/15, 1/20, 1/25, 1/30, 1/40 (przykłady z serii PM 030).

Wskazówka: jeśli Twoja aplikacja toleruje różnice prędkości, dobieraj przełożenie z typowej drabinki — ułatwia dostępność i dobór całego zestawu.

3) Moment na wyjściu: jak policzyć “czy to uciągnie”?

Żeby nie skończyć z reduktorem, który “kręci”, ale nie “ciągnie”, trzeba sprawdzić moment obrotowy.

3.1. Moment silnika (w przybliżeniu)

Jeśli znasz moc P (kW) i obroty n (obr./min), to moment na wale silnika M₁ (Nm) oszacujesz:

• M₁ ≈ 9550 × P / n

Przykład:

• P = 1,1 kW

• n = 1400 obr./min
  M₁ ≈ 9550 × 1,1 / 1400 ≈ 7,5 Nm

3.2. Moment po redukcji

Moment na wyjściu M₂ rośnie mniej więcej o przełożenie, ale trzeba uwzględnić sprawność (η):

• M₂ ≈ M₁ × i × η

Dla przekładni ślimakowych sprawność zależy mocno od przełożenia, obciążenia i smarowania. Dlatego do wstępnych obliczeń przyjmij konserwatywnie np. η = 0,6–0,8 (zależnie od przełożenia). Potem i tak warto potwierdzić dobór z tabelami producenta.

Przykład (ciąg dalszy):

• M₁ ≈ 7,5 Nm

• i = 30

• η = 0,7
  M₂ ≈ 7,5 × 30 × 0,7 ≈ 157,5 Nm

To już jest realny moment użytkowy.

4) Dobór wielkości przekładni (nie tylko przełożenie!)

To najczęstszy błąd: ktoś dobiera tylko przełożenie 1:30 i bierze “pierwszy lepszy” reduktor, a potem przekładnia grzeje się albo szybciej się zużywa.

W praktyce dobór wielkości opiera się o:

• dopuszczalny moment wyjściowy dla danej wielkości (rozmiaru) przekładni

• warunki pracy (temperatura, czas pracy, obciążenia udarowe)

• chłodzenie i pozycję montażu

W Twojej ofercie spotkasz rozmiary serii PM 030, PM 040, PM 050, PM 063, PM 075, PM 090, PM 110 itd. (lista serii widoczna w strukturze kategorii).

Prosty tok decyzyjny:

1. ustalasz przełożenie

2. liczysz przybliżony moment M₂

3. wybierasz rozmiar przekładni, który ten moment zniesie z zapasem

4. dopiero potem dopasowujesz montaż, wały i wariant wykonania

5) Montaż do silnika: B14 czy B5 i “co znaczą te liczby 56/63/71…”

W praktyce bardzo często reduktor dobierany jest “pod silnik” — czyli musi pasować mechanicznie:

• B14 i B5 to typy kołnierzy/mocowań (standardy montażowe)

• 56 / 63 / 71 / 80 / 90… to wielkości mechaniczne (ramy) silnika

W Twojej kategorii widać warianty typu PM 030 … 63 B14 albo … 56 B5 itp., co oznacza: seria PM 030, dane przełożenie i dopasowanie do konkretnej wielkości i typu kołnierza silnika.

Jak to wykorzystać w doborze:

• jeśli masz już silnik: sprawdź jego tabliczkę znamionową lub dokumentację i odczytaj wielkość (np. 63) oraz wykonanie montażowe (np. B14)

• wtedy szukasz reduktora w wariancie pasującym “1:1” do tego montażu

Uwaga praktyczna: jeśli silnik jest łapowy (B3), a Ty chcesz reduktor z kołnierzem — czasem potrzebujesz dodatkowych elementów lub innego zestawu (np. motoreduktor, adapter, odpowiedni kołnierz). Warto to przewidzieć zanim zamówisz.

6) Kierunek obrotów, pozycja montażu, wały: detale, które decydują o “działa / nie działa”

6.1. Kierunek obrotów i strona wyjścia

W aplikacjach typu przenośnik, podajnik, brama — kierunek obrotów ma znaczenie. Jeżeli masz wymóg “prawo/lewo”, ustal to na etapie projektu. Zbyt późno robi się z tego problem organizacyjny.

6.2. Pozycja montażu i smarowanie

Przekładnia ślimakowa pracuje w oleju. To oznacza, że pozycja montażu (np. wał wyjściowy w górę, w dół, poziomo) wpływa na:

• smarowanie łożysk i zazębienia

• temperaturę pracy

• trwałość uszczelnień

Jeśli wiesz, że reduktor będzie pracował nietypowo (np. pionowo), trzymaj się wariantów dopuszczonych dla tej pozycji albo konsultuj dobór.

6.3. Wał wyjściowy i sposób przeniesienia momentu

Ustal, jak przenosisz moment:

• sprzęgło

• łańcuch / koło łańcuchowe

• pas / koło pasowe

• bezpośrednie sprzęgnięcie z urządzeniem

To wpływa na obciążenia promieniowe i osiowe — a te potrafią “zabić” nawet dobrze dobrany reduktor.

7) Dobór pod zastosowanie: 3 szybkie scenariusze

Scenariusz A: przenośnik taśmowy

• zwykle potrzebujesz stabilnej prędkości i dość dużego momentu

• ważna jest odporność na przeciążenia przy rozruchu (taśma + urobek)

• często wygrywa przełożenie 1:20–1:60, zależnie od średnicy bębna

Tip: jeśli start jest ciężki, rozważ większy zapas momentu (większy rozmiar przekładni) lub łagodniejszy rozruch (falownik).

Scenariusz B: mieszadło

• moment bywa zmienny (lepkość medium)

• ważne są uszczelnienia i praca ciągła

• przełożenia często w okolicach 1:30–1:80

Tip: mieszadła potrafią generować duże obciążenia udarowe przy zmianie lepkości — zapas momentu jest kluczowy.

Scenariusz C: brama / podnoszenie

• bardzo ważny temat: bezpieczeństwo i hamowanie

• częste start/stop

• często potrzebne jest utrzymanie pozycji (tu wchodzi temat samohamowności, ale nie traktuj tego jako jedynego zabezpieczenia)

Tip: w podnoszeniu lepiej myśleć o hamulcu/układzie bezpieczeństwa niż liczyć wyłącznie na “samohamowność”.

8) Dane techniczne z oferty Silniki24 (co realnie masz w kategorii)

Poniżej najważniejsze informacje, które wynikają wprost z kategorii Przekładnie ślimakowe w sklepie:

• Dostępna jest szeroka liczba wariantów — na stronie kategorii widać łącznie 294 produkty w tej grupie.

• Występują serie/rozmiary reduktorów, m.in. PM 030, PM 040, PM 050, PM 063, PM 075, PM 090, PM 110 itd. (widoczne w strukturze nawigacji kategorii).

• Reduktory są oferowane w wariantach montażowych B14 oraz B5 (przykłady produktów “... 63 B14” i “... 63 B5”).

• W ramach jednej serii (np. PM 030) dostępne są różne przełożenia (np. 1/10, 1/15, 1/20, 1/25, 1/30, 1/40) oraz dopasowania do wielkości silnika (np. 56 i 63) i typu kołnierza (B14/B5).

• Producentem widocznych wariantów (np. PM 030) jest Promotor.

• Przykładowe ceny detaliczne (na liście produktów) dla wariantów PM 030 pojawiają się na poziomie 179,00 zł brutto (konkretne warianty różnią się konfiguracją).

10) Najczęstsze błędy przy doborze (i jak ich uniknąć)

1. Dobór tylko po przełożeniu
   → zawsze sprawdzaj moment i charakter obciążenia.

2. Brak zapasu momentu
   → w aplikacjach z rozruchem ciężkim (przenośnik, mieszadło) zapas jest obowiązkowy.

3. Zły montaż do silnika (B14/B5, wielkość 56/63…)
   → dopasowanie mechaniczne weryfikuj przed zakupem.

4. Ignorowanie pozycji montażu i smarowania
   → nietypowa pozycja potrafi pogorszyć smarowanie i skrócić żywotność.

5. Złe przeniesienie momentu na wyjściu (obciążenia promieniowe)
   → koła pasowe/łańcuchowe generują siły boczne; przewiduj je.

FAQ – najczęstsze pytania o dobór przekładni ślimakowej

1) Jakie dane są absolutnie minimalne do doboru reduktora?

Minimalnie: obroty silnika (n₁) i wymagane obroty wyjściowe (n₂), żeby dobrać przełożenie. Ale do bezpiecznego doboru potrzebujesz też momentu (albo danych pozwalających go wyznaczyć).

2) Czy mogę dobrać reduktor “pod moc silnika” bez liczenia momentu?

Da się w uproszczeniu, ale to ryzykowne. Dwie aplikacje o tej samej mocy mogą mieć zupełnie różne obciążenia udarowe i wymagania momentu.

3) B14 i B5 – co wybrać?

Wybierasz to, co pasuje do Twojego silnika i konstrukcji. W ofercie Silniki24 są warianty reduktorów w wykonaniu B14 i B5, więc dobierasz kompatybilnie.

4) Skąd mam wiedzieć, czy potrzebuję wielkości 56 czy 63?

To jest wielkość mechaniczna silnika (ramy). Odczytasz ją z tabliczki znamionowej, dokumentacji silnika albo oznaczeń w ofercie (np. warianty reduktorów opisane jako “... 56 ...” lub “... 63 ...”).

5) Czy przekładnia ślimakowa zawsze jest samohamowna?

Nie. To zależy od konstrukcji i warunków pracy. Nie traktuj samohamowności jako jedynego zabezpieczenia w aplikacjach podnoszenia/utrzymania.

6) Czy mogę “zwiększyć moment” dobierając większe przełożenie?

Tak, moment rośnie z przełożeniem, ale zwykle spada sprawność i rośnie wrażliwość na grzanie. Zawsze rób kompromis między prędkością, momentem i warunkami pracy.