Schowek 0
Twój schowek jest pusty
Koszyk 0
Koszyk pusty
Strona główna » Blog » Silniki elektryczne » Silniki kołnierzowe B5 i B14 – najlepsze rozwiązanie dla stolarki

Silniki kołnierzowe B5 i B14 – najlepsze rozwiązanie dla stolarki

Silniki kołnierzowe B5 i B14 napędzają posuwy, szlifierki, odciągi i wały nożowe. Sprawdź, jak dobrać kołnierz, obroty i stopień ochrony do pracy w pyle drzewnym, kiedy potrzebny jest hamulec i jak bezpiecznie wymienić silnik w maszynie stolarskiej.


Silniki kołnierzowe B5 i B14 trafiają do maszyn stolarskich częściej, niż mogłoby się wydawać. Nie chodzi wyłącznie o dużą pilarkę formatową, ale o całą masę mniejszych napędów: posuw w wyrówniarko-grubościówce, podajnik rolkowy, szlifierkę taśmową, wiertarkę wielowrzecionową, mieszadło w kadzi z lakierem czy dmuchawę odciągu wiórów. W każdym z tych miejsc silnik jest przykręcony czołem do korpusu maszyny, przekładni albo obudowy wentylatora, a nie postawiony na łapach na ramie.

W tym tekście nie porównujemy ogólnie, czym kołnierz B5 różni się od B14 – to zagadnienie jest szczegółowo opisane w osobnym poradniku. Skupiamy się na warsztacie stolarskim: na tym, jakie warunki panują przy obróbce drewna, jak to wpływa na wybór formy montażowej, obrotów, stopnia ochrony i hamulca oraz jak bezpiecznie wymienić zużyty silnik w starszej maszynie.

Tekst jest przeznaczony dla właścicieli zakładów stolarskich, mechaników utrzymania ruchu i osób, które samodzielnie modernizują maszyny do drewna. Wartości podane niżej są typowe – ostatecznie decyduje tabliczka znamionowa silnika i dokumentacja maszyny.

Dlaczego w maszynach do drewna dominują silniki kołnierzowe

Maszyny stolarskie są zwykle zwarte, a napęd musi zmieścić się w korpusie lub tuż obok niego. Kołnierz rozwiązuje tu kilka problemów jednocześnie. Po pierwsze, środkuje wał silnika względem współpracującego elementu: wrzeciona, koła pasowego osadzonego w łożyskowaniu maszyny albo wałka wejściowego przekładni. Po drugie, przenosi moment reakcyjny bez dodatkowej ramy. Po trzecie, pozwala zamontować silnik w dowolnej pozycji – poziomo, wałem do góry lub wałem w dół – co w ciasnej obudowie bywa jedynym wyjściem.

W stolarce dochodzi jeszcze jeden argument: drgania. Obróbka drewna generuje udary (sęki, zmienna grubość materiału, tępe noże), a silnik przykręcony bezpośrednio do sztywnego korpusu ma mniej możliwości „pracowania” niż silnik na długich łapach i cienkiej blasze. Warunek jest jeden: powierzchnia przylgowa w maszynie musi być płaska i czysta, a śruby dokręcone równomiernie.

B5 czy B14 – jak wybrać pod konkretną maszynę stolarską

Zasada praktyczna jest prosta: forma kołnierza wynika z tego, do czego silnik ma być przykręcony, a nie z upodobań. Różnice konstrukcyjne, wymiary kołnierzy i sposoby mocowania opisuje artykuł o montażu silnika w formach B3, B5 i B14. Tutaj przyda się raczej przegląd typowych sytuacji z warsztatu.

Kiedy w stolarni wybiera się B5

  • Silnik wiszący na osłonie lub ścianie maszyny – kołnierz z otworami przelotowymi przykręca się od strony silnika do grubej ściany korpusu; tak bywa w starszych szlifierkach i heblarkach.
  • Napęd wentylatora odciągu – silnik mocowany do obudowy ślimakowej wentylatora, często wałem poziomo i z wirnikiem osadzonym bezpośrednio na czopie.
  • Większe przekładnie ślimakowe i walcowe w podajnikach i przenośnikach, gdzie wejście reduktora wykonano pod kołnierz B5.

Kiedy lepiej sprawdza się B14

  • Kompaktowe napędy posuwu – silnik przykręcony do małego reduktora ślimakowego, który z kolei napędza wałki podające.
  • Ciasne zabudowy, gdzie nie ma miejsca na szeroki kołnierz, a otwory gwintowane w tarczy łożyskowej pozwalają przykręcić silnik od strony maszyny.
  • Mieszadła i małe pompy w malarniach i stanowiskach lakierniczych.

Przy wymianie silnika w istniejącej maszynie nie ma wyboru – trzeba odtworzyć dokładnie ten sam kołnierz: tę samą formę, średnicę zamka centrującego, rozstaw otworów oraz średnicę i długość czopa wału. Zmiana z B5 na B14 (lub odwrotnie) wymaga zwykle przeróbki korpusu albo płyty pośredniej, co w maszynie do drewna nie zawsze jest dobrym pomysłem.

Obroty, moc i charakter pracy w obróbce drewna

W stolarce spotyka się dwa światy. Narzędzia skrawające – piły, frezy, wały nożowe – potrzebują dużej prędkości obwodowej, więc napędza się je silnikami dwubiegunowymi około 2800 obr/min, bezpośrednio lub przez pas. Mechanizmy pomocnicze – posuw, podajniki, stoły obrotowe, mieszadła – pracują wolno i wymagają silników czterobiegunowych z reduktorem.

Element maszyny stolarskiejTypowe obroty silnikaForma mocowaniaNa co zwrócić uwagę
Wał nożowy strugarki, frezarkaok. 2800 obr/minB5 lub B3 z pasemwyważenie, hamowanie wybiegu, stan łożysk
Szlifierka taśmowa lub talerzowaok. 1400–2800 obr/minB5, B14pył drzewny, chłodzenie, stopień IP
Posuw, wałki podająceok. 1400 obr/min + reduktorB14 na reduktorzeprzełożenie, moment, możliwość regulacji prędkości
Wentylator odciągu wiórówok. 2800 obr/minB5praca ciągła, kierunek obrotów, drgania wirnika
Mieszadło lakieru lub klejuok. 1400 obr/min + reduktorB14, B5strefa oparów – sprawdź wymagania dla atmosfer wybuchowych

Moc dobiera się do najcięższego przypadku: najtwardszego drewna, największej szerokości strugania i maksymalnego posuwu. Typowym błędem jest kopiowanie mocy ze starej tabliczki bez sprawdzenia, czy pierwotny silnik nie był po prostu za słaby – często widać to po przypalonym lakierze uzwojenia lub zadziałaniach zabezpieczenia przy grubszym materiale. W maszynach z narzędziem tnącym obroty silnika muszą zgadzać się z dopuszczalną prędkością narzędzia; podniesienie obrotów przez „mocniejszy” silnik dwubiegunowy w miejsce czterobiegunowego jest niedopuszczalne. Dobór napędu do piły opisuje osobny poradnik o tym, jak dobrać silnik do piły tarczowej.

Pył drzewny, wióry i temperatura – wymagania wobec obudowy

Pył drzewny jest dla silnika bardziej uciążliwy, niż sugeruje jego wygląd. Osiada na żebrach korpusu i pod osłoną przewietrznika, tworząc warstwę izolującą cieplnie. Silnik, który na stanowisku czystym pracowałby chłodno, w zapylonej stolarni potrafi przekraczać dopuszczalną temperaturę bez żadnego przeciążenia mechanicznego.

  • Stopień ochrony – w stolarni rozsądnym minimum jest obudowa pyłoszczelna w praktycznym sensie, najczęściej IP55. Szczegółowe znaczenie oznaczeń wyjaśnia artykuł o stopniach ochrony IP w silnikach.
  • Kratka osłony przewietrznika – musi być drożna. Zatkana wiórami kratka to najczęstsza przyczyna przegrzewania silników w szlifierkach.
  • Pozycja wałem w dół – przy montażu pionowym pył i wióry spadają na tarczę łożyskową od strony napędu; warto sprawdzić uszczelnienie wału.
  • Dławnica i skrzynka zaciskowa – nieużywane otwory zaślepione, uszczelka pokrywy na miejscu. Pył przewodzący wilgoć w skrzynce zaciskowej to prosta droga do upływu prądu.

Osobną kwestią są strefy zagrożenia wybuchem pyłu, które w dużych zakładach drzewnych mogą być wyznaczone przy silosach, cyklonach i filtrach. Standardowe silniki ogólnego przeznaczenia nie są tam dopuszczone – w takich miejscach dobór napędu należy do projektanta instalacji i musi wynikać z dokumentacji zabezpieczenia przeciwwybuchowego.

Wybieg narzędzia i hamulec – bezpieczeństwo przy maszynach stolarskich

Wał nożowy lub tarcza piły ma znaczny moment bezwładności i po wyłączeniu zasilania może obracać się jeszcze przez dłuższą chwilę. Dla operatora to realne zagrożenie: narzędzie wygląda na zatrzymane, a wciąż tnie. Dlatego w wielu maszynach do drewna stosuje się silniki z hamulcem elektromagnetycznym albo hamowanie elektryczne (np. prądem stałym lub przez falownik z rezystorem hamującym).

Jeżeli oryginalna maszyna miała silnik z hamulcem, zamiennik również musi go mieć, z hamulcem o porównywalnym momencie hamującym. Zastąpienie go zwykłym silnikiem tylko dlatego, że „pasuje kołnierz”, obniża poziom bezpieczeństwa maszyny i może naruszać wymagania, jakie stawia jej dokumentacja. Wymagania dotyczące zatrzymywania maszyn opisuje m.in. norma PN-EN 60204-1, a konkretne czasy zatrzymania określa producent maszyny. Budowę i regulację hamulca omawia poradnik o silniku z hamulcem elektromagnetycznym, a gotowe napędy tego typu znajdziesz w kategorii silniki trójfazowe z hamulcem w wykonaniu kołnierzowym B5.

Wymiana silnika w maszynie stolarskiej – lista kontrolna

Zanim zamówisz nowy silnik, zbierz dane ze starego. Poniższa lista pozwala uniknąć sytuacji, w której silnik formalnie „ma te same kilowaty”, ale nie da się go przykręcić albo pracuje w złą stronę.

  1. Spisz tabliczkę znamionową: moc, obroty, napięcie i układ połączeń, prąd znamionowy, wielkość mechaniczną, formę montażową.
  2. Zmierz kołnierz: średnicę zewnętrzną, średnicę zamka centrującego, rozstaw i rodzaj otworów (przelotowe przy B5, gwintowane przy B14).
  3. Zmierz czop wału: średnicę, długość, szerokość wpustu; sprawdź, czy nie ma gwintu w osi wału.
  4. Sprawdź, czy silnik ma hamulec, czujnik temperatury lub dodatkowe wyprowadzenia w skrzynce zaciskowej.
  5. Ustal położenie skrzynki zaciskowej względem korpusu maszyny – inaczej przewód może kolidować z osłonami.
  6. Zweryfikuj zabezpieczenie: nastawę wyłącznika silnikowego trzeba dopasować do prądu nowego silnika.
  7. Po montażu sprawdź kierunek obrotów przed założeniem narzędzia i zmierz prąd pod obciążeniem.

Podłączenie silnika i sprawdzenie zabezpieczeń powinna wykonać osoba z uprawnieniami SEP. Dotyczy to szczególnie maszyn z układem hamowania i wyłącznikiem awaryjnym, gdzie błąd w obwodzie sterowania jest trudny do zauważenia.

Przykład: modernizacja napędu szlifierki

Stolarz ma szlifierkę taśmową, w której pierwotny silnik 1,5 kW zaczął głośno pracować i grzać się po kilkunastu minutach. Oględziny wykazują zużyte łożyska oraz kratkę przewietrznika zarośniętą pyłem. Tabliczka mówi: 90, B5, 2800 obr/min. Najprostszy zamiennik to silnik o tej samej wielkości mechanicznej, formie i obrotach. Jeśli praca jest długotrwała, a pierwotny silnik działał na granicy, rozsądnie jest rozważyć moc o stopień wyższą w tej samej wielkości mechanicznej – pod warunkiem, że kołnierz i czop pozostają identyczne. Przykładem takiego napędu jest silnik 2,2 kW 2800 obr/min w wielkości 90 z kołnierzem B5. Niezależnie od mocy kluczowa zmiana dotyczy eksploatacji: regularne przedmuchiwanie korpusu i osłony przewietrznika.

Najczęstsze pytania

Czy w stolarni można zastosować silnik jednofazowy zamiast trójfazowego?

Przy małych mocach – tak, np. w szlifierkach stołowych czy małych odciągach. Przy większych mocach i ciężkim rozruchu silnik trójfazowy zachowuje się stabilniej, ma większy moment rozruchowy i prostsze sterowanie. Zawsze trzeba zachować ten sam kołnierz i czop wału.

Czy silnik B14 wytrzyma pracę z kołem pasowym?

Może, jeśli siła promieniowa od naciągu pasa nie przekracza wartości dopuszczalnych przez producenta silnika dla danej wielkości. Koło pasowe trzeba osadzić możliwie blisko tarczy łożyskowej, a pas naciągnąć zgodnie z zaleceniami producenta pasów, bez nadmiaru.

Jak często czyścić silnik w zapylonej stolarni?

Zależy to od ilości pyłu, ale dobrą praktyką jest kontrola co tydzień i przedmuchanie korpusu oraz osłony przewietrznika suchym sprężonym powietrzem przy wyłączonym i zabezpieczonym zasilaniu.

Czy mogę zmienić obroty silnika w maszynie, żeby szybciej ciąć?

Nie bez analizy. Obroty narzędzia są ograniczone przez jego konstrukcję i oznaczenie dopuszczalnej prędkości. Zmiana obrotów silnika lub przełożenia pasowego wymaga sprawdzenia, czy narzędzie i łożyskowanie maszyny są do tego przystosowane.

Czy kołnierz można przełożyć ze starego silnika do nowego?

Tylko wtedy, gdy oba silniki mają tę samą wielkość mechaniczną i konstrukcję tarczy łożyskowej. W praktyce prościej i pewniej jest kupić silnik od razu w docelowej formie montażowej.

Do maszyn stolarskich dobierzesz napęd w kategoriach trójfazowe silniki kołnierzowe B5 oraz trójfazowe silniki kołnierzowe B14, gdzie modele pogrupowano według obrotów. Przed zamówieniem porównaj wymiary kołnierza i czopa wału z danymi ze starego silnika oraz z dokumentacją maszyny.


Przejdź do strony głównej Wróć do kategorii Silniki elektryczne
Ostatnie artykuły
Wyłącznik silnikowy – jak dobrać zabezpieczenie silnika: nastawa, zakres, klasa wyzwalania Obce chłodzenie silnika elektrycznego – budowa, montaż i dobór do wielkości mechanicznej Silnik do piły tarczowej – dobór mocy, obrotów, wału i sposobu mocowania Silnik z hamulcem elektromagnetycznym – budowa, regulacja szczeliny i zastosowania Hałas i drgania silnika elektrycznego – przyczyny i sposoby usunięcia Magazynowanie i pierwsze uruchomienie silnika i reduktora – lista czynności Diagnostyka silnika elektrycznego miernikiem – rezystancja uzwojeń i pomiar izolacji Zmiana kierunku obrotów silnika trójfazowego i jednofazowego – jak zrobić to bezpiecznie Metody rozruchu silnika trójfazowego – bezpośredni, gwiazda-trójkąt, softstart, falownik Łożyska w silniku elektrycznym – typy, oznaczenia 2RS, ZZ, C3, objawy zużycia i wymiana Przewietrznik silnika elektrycznego i osłona – rola w chłodzeniu, dobór i wymiana Najczęstsze błędy przy doborze silnika elektrycznego Silnik elektryczny a falownik – czy każdy silnik nadaje się do regulacji częstotliwości? Dlaczego silnik elektryczny się grzeje? Przyczyny, diagnostyka i wpływ na trwałość Montaż silnika elektrycznego B3, B5, B14. Różnice konstrukcyjne Stopień ochrony IP w silnikach elektrycznych – IP44, IP55, IP65 Klasy pracy silników elektrycznych (S1–S9) – co oznaczają w praktyce Obroty silnika elektrycznego – 1400 czy 2800 obr./min? Silnik jednofazowy czy trójfazowy? Tabliczka znamionowa silnika elektrycznego. Jak czytać parametry? Jak dobrać silnik elektryczny do maszyny? Promotor - silniki elektryczne Silnik elektryczny trójfazowy kołnierzowy w quadach i pojazdach ogrodowych Silnik elektryczny trójfazowy przy obsłudze sceny Silniki elektryczne trójfazowe pod oświetlenie świąteczne Silnik elektryczny B5 i B14 - czy mogą być zasilane fotowoltaiką? Silniki elektryczne trójfazowe kołnierzowe - niezbędne w każdym warsztacie Silnik łapowo - kołnierzowy
ostatnio oglądane produkty
USTAWIENIA PLIKÓW COOKIES
W celu ulepszenia zawartości naszej strony internetowej oraz dostosowania jej do Państwa osobistych preferencji, wykorzystujemy pliki cookies przechowywane na Państwa urządzeniach. Kontrolę nad plikami cookies można uzyskać poprzez ustawienia przeglądarki internetowej.
Są zawsze włączone, ponieważ umożliwiają podstawowe działanie strony. Są to między innymi pliki cookie pozwalające pamiętać użytkownika w ciągu jednej sesji lub, zależnie od wybranych opcji, z sesji na sesję. Ich zadaniem jest umożliwienie działania koszyka i procesu realizacji zamówienia, a także pomoc w rozwiązywaniu problemów z zabezpieczeniami i w przestrzeganiu przepisów.
Pliki cookie funkcjonalne pomagają nam poprawiać efektywność prowadzonych działań marketingowych oraz dostosowywać je do Twoich potrzeb i preferencji np. poprzez zapamiętanie wszelkich wyborów dokonywanych na stronach.
Pliki analityczne cookie pomagają właścicielowi sklepu zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzi w interakcję ze sklepem, poprzez anonimowe zbieranie i raportowanie informacji. Ten rodzaj cookies pozwala nam mierzyć ilość wizyt i zbierać informacje o źródłach ruchu, dzięki czemu możemy poprawić działanie naszej strony.
Pliki cookie reklamowe służą do promowania niektórych usług, artykułów lub wydarzeń. W tym celu możemy wykorzystywać reklamy, które wyświetlają się w innych serwisach internetowych. Celem jest aby wiadomości reklamowe były bardziej trafne oraz dostosowane do Twoich preferencji. Cookies zapobiegają też ponownemu pojawianiu się tych samych reklam. Reklamy te służą wyłącznie do informowania o prowadzonych działaniach naszego sklepu internetowego.
ZATWIERDZAM
Używamy plików cookies niezbędnych do działania sklepu. Za Twoją zgodą korzystamy też z cookies analitycznych (Google Analytics). Zgodę możesz w każdej chwili zmienić w „Ustawieniach cookies” w stopce strony. Szczegóły: Polityka prywatności i plików cookies.
USTAWIENIA
ZAAKCEPTUJ TYLKO NIEZBĘDNE
ZGADZAM SIĘ